بينى ظاهر و ساده ، در او هيچ كوهى و بنائى و حصنى و شهرى و عمارتى نباشد . گفتند : [ وَ تَرَى الْأَرْضَ بارِزَةً ] را معنى آنست كه ما باطن زمين ظاهر كنيم و برگردانيم تا آنچه در بطن او باشد بر ظهر آيد ، مردگان را برانگيزيم و خلقان را حشر كنيم ، و هيچكس را رها نكنيم . در خبر است كه چون روز قيامت باشد و اسرافيل صور دردمد خداى تعالى اين كوهها را در رفتن آرد همه بر روى زمين بروند آنگه بادى درآيد و آن كوهها را بردارد و در هوا برد بمانند پشم زده چنان كه گفت : وَ تَكُونُ الْجِبالُ كَالْعِهْنِ الْمَنْفُوشِ . [ وَ عُرِضُوا عَلى رَبِّكَ ] و اين خلقان را بر خداى عرضه كنند صف در صف زده . آنگه خطاب درآيد كه [ لَقَدْ جِئْتُمُونا ] آمديد بنزديك ما چنان كه شما را اوّل بار بيافريديم و آن استبعاد زنده شدن زايل گشت از شما امروز ؛ بعضى گفتند كه : برهنه آمديد و ختنه ناكرده ؛ بيانش قول رسول است : يحشر النّاس يوم القيامة حفاة عراة غرلا « 1 » ؛ پاى برهنه و تن برهنه و ختنه ناكرده باشند . در خبرست كه عايشه چون اين سخن بشنيد گفت : يا رسول اللّه زنان نيز برهنه باشند ؟ - گفت : آرى ، گفت : وا سوأتاه وا رسوائياه ، رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم گفت : روز قيامت

--> ( 1 ) - ابن الاثير در النهايه [ در مادّهء غين معجمعه و راء مهمله و لام ] گفته : « فيه : يحشر النّاس يوم القيامة حفاة عراة غرلا ؛ الغرل جمع الاغرل و هو الاقلف و الغرلة القلفة ، و منه حديث أبى بكر لان أحمل عليه غلاما ركب الخيل على غرلته أحبّ الىّ من ان أحملك عليه ، يريد ركبها فى صغره و اعتادها قبل ان يختن ، و منه حديث طلحة : كان يشوّر نفسه على غرلته اى يسعى و يخفّ و هو صبىّ ، و حديث الزبرقان : و أحبّ صبياننا الينا الطويل الغرلة انّما أعجبه طولها لتمام خلقه » و جوهرى گفته : « غلام أغرل أى أقلف و الغرلة القلفة » . فيروز آبادى گفته : « الغرلة بالضمّ القلفة و الاغرل الاقلف » و زبيدى در شرح آن عبارت ابن الاثير را آورده است . طريحى ( ره ) در مجمع البحرين نسبت به اين كلمه اشتباه عجيبى را دچار شده زيرا آن را مادّهء عين مهمله و زاء معجمه و لام ذكر كرده و گفته : « و عزل عزلا من باب تعب اذا لم يختن فهو أعزل ؛ و العزل جمع الاعزل و هو الاقلف و العزلة مثل القلفة لفظا و معنى ؛ و منه الحديث : اذا كان يوم القيامة بعث اللّه الناس من حفرهم عزلا اى جردا لا شعر لهم فهو أعزل » چنان كه از ملاحظهء عبارت صريحا برميآيد هم در ضبط لفظ و هم در بيان معنى دچار اشتباه عجيب شده است رحمه اللّه و عصمنا بفضله من الزلل .